Gertruda Kanecka

Gmina Wyrzysk | Tkactwo tradycyjne | Twórcy

Ruchliwa, energiczna, pełna wewnętrznej pasji należy do kobiet, które nie boją się żadnej pracy. Gertruda Kanecka urodziła się w Dąbkach. Mieszka w Osieku nad Notecią, gdzie spędziła większość swego bogatego życia. Pochodzi z mocno zakorzenionej na Krajnie rodziny, stąd bowiem wywodzą się jej przodkowie.


Posiada średnie wykształcenie rolnicze, ale na niewiele jej się ono przydało. Zawsze bowiem bardziej ciągnęło ją do ludzi, zwłaszcza do młodzieży, niż do uprawy ziemi. Zdobyła więc uprawnienia przewodnika turystycznego i jako żona leśnika oprowadzała wycieczki głównie po ziemi nadnoteckiej, barwnie opowiadając o urokach jej krajobrazu i ludowych tradycjach.


Te kwalifikacje pozwoliły jej uzyskać w 1993 roku pracę w Muzeum Kultury Ludowej w Osieku nad Notecią. Tutaj oprowadzała wycieczki, piekła chleb, wróżyła z pisanek – była osobą do wszystkiego. Z inspiracji etnografa Romana Skiby zainteresowała się też tkactwem, wykonywanym na tradycyjnych, domowych krosnach.


Ponieważ w Wielkopolsce umiejętność ta praktycznie zanikła, panią Gertrudę wysłano do Muzeum Kultury Ludowej w Węgorzewie, gdzie ukończyła odpowiedni kurs. Rzemiosło to tak ją zafascynowało, że do dziś poświęca mu każdą wolną chwilę. Jest jedyną artystką ludową w regionie, która kultywuje tradycje tkactwa krajeńskiego.


Na krośnie tka lniane płótna, pasiaki, chodniki, dywaniki, ręczniki i zdobiące ściany makaty. Wykonuje również samodzielnie osnowę tkacką. W swojej pracy nawiązuje do tradycyjnych wzorów i kolorystyki. Stosuje naturalne barwniki, pochodzące z roślin i niektórych owadów. Potrafi sama je przyrządzić, co jest rzadką umiejętnością, znaną przez niewielu ludowych tkaczy.


Podczas pracy w skansenie pani Gertruda korzystała z krosna, którego w XIX wieku używano na Krajnie. Pod nadzorem Romana Skiby zrekonstruowano je w oparciu o niekompletne i zniszczone przez korniki fragmenty oryginalnych krosien z dawnych czasów, przechowywanych w zasobach skansenu. Do wyrobu osnowy używała tradycyjnego snowadła (specjalnej obrotowej ramy), deszczułki i grotownicy. Posiadła umiejętność obróbki surowca lnianego, polegającą na cierleniu, międleniu i czesaniu lnu.


Jako pracownica muzeum Gertruda Kanecka organizowała pokazy tkactwa ludowego dla odwiedzających skansen wycieczek i turystów, próbowała też zainteresować tym trudnym rzemiosłem dziewczęta i młode kobiety z Osieka, ale bez rezultatu. Dlatego mimo emerytury jest ciągle niezastąpiona. Biegnie na każde wezwanie do skansenu, by demonstrować działanie krosna i wciąż ma nadzieję, że wychowa sobie następczynię.


W ciągu wielu lat pracy na krośnie uzyskała tak wysoki poziom tej umiejętności, że należy dziś do ścisłej krajowej czołówki osób uprawiających tradycyjne tkactwo. Świadczą o tym liczne trofea, wśród których pani Gertruda ceni sobie najbardziej wyróżnienie w Ogólnopolskim Konkursie w Białymstoku w ramach projektu „Reaktywacja tkaniny ludowej” (17.10.2013) oraz nagrodę w kategorii małych form tkackich w Ogólnopolskim Konkursie Tkaniny Ludowej (19.10.2017).
W centrum wsi, w niewielkiej piwniczce zadbanego domu Gertruda Kanecka posiada pomniejszoną w stosunku do oryginału replikę krajeńskiego krosna. Tu spędza większość wolnego czasu, a spod jej sprawnych rąk wychodzą duże i małe arcydzieła krajeńskiego tkactwa. Jedyne tak piękne i być może ostatnie.

Skip to content